Маск "Tesla Investor Day" чыгышында тагын бер тапкыр кыю белдерү ясады: "Миңа 10 триллион доллар бирегез, мин планетаның чиста энергия проблемасын хәл итәрмен". Очрашуда Маск үзенең "Мастер-планы"н (Мастер-план) игълан итте. Киләчәктә батарея энергиясен саклау 240 тераваттка (ТВтС), яңартыла торган энергия 30 тераваттка (ТВтС) җитәчәк, киләсе буын автомобильләрен җыю чыгымнары 50% ка киметеләчәк, күмерне тулысынча алыштырачак водород һәм берничә зур адым. Алар арасында эчке интернет кулланучылары арасында кайнар бәхәс тудырган нәрсә - Маскның ...даими магнитлы моторкиләсе буын электромобильләрендә сирәк җир элементлары булмаячак.
Интернет кулланучыларының кайнар бәхәсенең төп темасы сирәк җир металллары турында. Сирәк җир металллары Кытайда мөһим стратегик экспорт ресурсы булганлыктан, Кытай дөньяда сирәк җир металлларын иң зур экспортлаучы булып тора. Глобаль сирәк җир металллары базарында сорауның үзгәрүе сирәк җир металлларының стратегик позициясенә тәэсир итәчәк. Интернет кулланучылары Маскның киләсе буын даими магнитлы моторларда сирәк җир металллары кулланылмаячак дигән сүзләренең сирәк җир металлларына ни дәрәҗәдә йогынты ясаячагы турында борчыла.
Моны ачыклау өчен, сорауны бераз аңлатырга кирәк. Беренчедән, сирәк җир металллары нәрсәдә кулланыла; икенчедән, күпме сирәк җир металлы кулланыладаими магнитлы моторларгомуми сорау күләменә карата процент буларак; һәм өченчедән, сирәк җир металлларын алыштыру өчен күпме потенциаль урын бар.
Иң элек, әйдәгез, беренче сорауга күз салыйк, сирәк җир металллары нәрсәдә кулланыла?
Сирәк җир материаллары чагыштырмача сирәк чыганак булып тора, һәм казып чыгарганнан соң, алар төрле сирәк җир материалларына эшкәртелә. Сирәк җир материалларына ихтыяҗны ике төп өлкәгә бүлеп була: традицион һәм яңа материаллар.
Традицион кулланылышларга металлургия сәнәгате, нефть химиясе сәнәгате, пыяла һәм керамика, авыл хуҗалыгы, җиңел текстиль һәм хәрби өлкәләр һ.б. керә. Яңа материаллар өлкәсендә төрле сирәк җир материаллары төрле агымдагы сегментларга туры килә, мәсәлән, водород саклау батареялары өчен водород саклау материаллары, фосфорлар өчен люминесцент материаллар, NdFeB өчен даими магнит материаллары, полировкалау җайланмалары өчен полировкалау материаллары, чыгару газларын чистарту җайланмалары өчен каталитик материаллар.
Сирәк җир металлларын куллану бик киң һәм бик киң дип әйтергә мөмкин, глобаль сирәк җир металллары запаслары йөзләрчә миллион тонна гына, һәм Кытай аларның якынча өчтән бер өлешен тәшкил итә. Сирәк җир металллары файдалы һәм сирәк булганга күрә, аларның стратегик кыйммәте бик югары.
Икенчедән, кулланылган сирәк җир элементлары санын карап чыгыйкдаими магнитлы моторларсорауның гомуми санын исәпкә алу өчен
Чынлыкта, бу раслама дөрес түгел. Даими магнитлы моторларда күпме сирәк җир элементлары кулланылуы турында фикер алышуның мәгънәсе юк. Сирәк җир элементлары запас частьлар буларак түгел, ә PM моторлары өчен чимал буларак кулланыла. Маск яңа буын даими магнитлы моторда сирәк җир элементлары юк дип әйткәнлектән, Маск даими магнитлы материалларга килгәндә сирәк җир элементларын алыштыра алырлык технология яки яңа материал тапкан дигән сүз. Шуңа күрә, төгәлрәк әйткәндә, бу сорау даими магнитлы материаллар өчен күпме сирәк җир элементлары кулланылуын тикшерергә тиеш.
Roskill мәгълүматлары буенча, 2020 елда сирәк җир даими магнит материаллары глобаль ихтыяҗның иң зур өлешен тәшкил итә, ул 29% ка кадәр, сирәк җир каталитик материаллары 21%, полировка материаллары 13%, металлургия кушымталары 8%, оптик пыяла кушымталары 8%, батарея кушымталары 7%, башка кушымталар барлыгы 14% тәшкил итә, шул исәптән керамика, химикатлар һәм башка өлкәләр.
Әлбәттә, даими магнит материаллары сирәк җир металлларына иң зур ихтыяҗ тудыра торган өстәмә кулланылыш булып тора. Соңгы ике елда яңа энергия машиналары сәнәгатенең тиз үсешен исәпкә алсак, даими магнит материалларына сирәк җир металлына ихтыяҗ күптән 30% тан артып киткән булырга тиеш иде. (Искәрмә: Хәзерге вакытта яңа энергия машиналарының даими магнит двигательләрендә кулланыла торган материаллар барысы да сирәк җир металлы даими магнит материаллары).
Бу даими магнит материалларында сирәк җир элементларына ихтыяҗ бик югары дигән нәтиҗәгә китерә.
Соңгы сорау, сирәк җир элементларын алыштыру өчен күпме потенциаль урын бар
Даими магнит материалларының функциональ ихтыяҗларын канәгатьләндерә алырлык яңа технологияләр яки яңа материаллар булганда, сирәк очрый торган даими магнит материалларын кулланучы барлык кушымталарны да алыштырырга мөмкин дип фаразларга мөмкин, даими магнит моторларыннан кала. Ләкин алыштыра алу мөмкинлеге аның алыштырылачагын аңлатмый. Чөнки чынбарлыкта куллануга килгәндә, коммерция кыйммәтен исәпкә алырга кирәк. Бер яктан, яңа технология яки материал продуктның функциональлеген ничек яхшыртачак һәм шулай итеп керемгә әйләнәчәк; икенче яктан, яңа технология яки материалның бәясе башлангыч сирәк очрый торган даими магнит материалы белән чагыштырганда югарымы яки түбәнме. Яңа технология яки материал сирәк очрый торган даими магнит материалына караганда югарырак коммерция кыйммәтенә ия булганда гына, тулы масштаблы алыштыру барлыкка киләчәк.
Tesla компаниясенең тәэмин итү чылбыры мохитендә бу альтернативаның коммерция бәясе сирәк җир даими магнит материалларына караганда югарырак, югыйсә тикшеренүләр һәм эшләнмәләргә инвестицияләр салу кирәк булмас иде. Маскның яңа технологиясе яки яңа материаллары универсальлеккә ияме, бу чишелешләр җыелмасын күчереп алып популярлаштырып буламы дигән сорауга килгәндә, бу Маск үз вәгъдәсен үтәгән вакытка карап бәяләнәчәк.
Әгәр киләчәктә Маскның бу яңа схемасы бизнес законнарына туры килсә (югары коммерция бәясе) һәм аны алга этәреп була икән, сирәк җир металлларына глобаль ихтыяҗ ким дигәндә 30% ка киметелергә тиеш. Әлбәттә, бу алыштыру күз ачып йомганчы гына түгел, ә процессны таләп итәчәк. Базардагы реакция - сирәк җир металлларына глобаль ихтыяҗның әкренләп кимүе. Ә сорауның 30% ка кимүе сирәк җир металлларының стратегик бәясенә зур йогынты ясаячак.
Кешенең технологик дәрәҗәсенең үсеше шәхси хисләр һәм ихтыяр белән үзгәрми. Кешеләргә ошыймы-юкмы, кабул итәме-юкмы, технология һәрвакыт алга бара. Технология алгарышына каршы тору урынына, заман юнәлешен билгеләү өчен технологик үсеш командасына кушылу яхшырак.
Бастырып чыгару вакыты: 2023 елның 31 июле